Marty, Martin E. and R. Scott Appleby
1991 Conclusion: An Interim Report on a Hypothetical Family. In: Martin E. Marty and R. Scott Appleby (eds.), Fundamentalism Observed. Chicago and London: The University of Chicago Press. Pp 814-842.

p814
fundamentalistische bewegingen: religie als basis en vaak culturele en sociale context voor complexe en zeer geraffineerde reactionaire bewegingen tegen bedreigende aspecten van de hedendaagse wereld.
Bruce Lawrence: 1989: 5 aspecten om fundamentalisme te onderscheiden van vele andere tradities:
- 20e eeuws fenomeen
aanval op bijeenrapen van cases en ze labellen met fundamentalisme, zonder deze term genoeg te nuanceren.
p815
mensen gelabeled fundamentalisten vaak zeer verschillend van elkaar, ontstaan in verschillende gebieden in de wereld, met verschillende ideeen en zienswijzen en verschillende reacties.
This is "an attempt to describe the religious
p816
character of various fundamentalist movements within the context of the particular social, political, religious, and economic conditions in which they emerge or came to prominence in this century."
term eerst ontdaan van zijn culturele en traditionele lading in zoektocht naar gezamelijke kenmerken van 'fundamentalisme'-cases.

Constructing A "Pure" Fundamentalism. (p817-833)
p817
"a brief description of an 'ideal typical impulse' of fundamentalism":
- hierbij religieus idealisme centrale categorie van analyse, want de "transcendant realm of the divine" alleen zorgt voor "an irreducable basis for communial and personal identity"
--> secularisatie is een afkering van god en dus niet een menselijk doel.
- de integriteit van de religieuse identiteit hangt af van de begrijpelijkheid en betrouwbaarheid van goddelijke openbaring
p818
--> fundamentalisten schilderen geopenbaarde waarheid als ongeschonden, verenigd en ongedifferentieerd
De post-Verlichtings seculaire rationaliteit bedreigt deze identiteit en wordt zodanig opzij geschoven als "ignorant and disrespectful of the sacred spark" en hierom zijn fundamentalistische geloven en gedragingen schandalig naar buitenstaanders.
p820
"believers retrieve concepts and prophecies that sustain the group during moments of crisis" voor onder andere het interpreteren van de geschiedenis.
"Readings of texts [...] provide fundamentalists with [1] a cosmic enemy, [2] imbue fundamentalist boundarysetting and purity-preserving activities with an apocaliptic urgency, and [3] foster a crisis mentality that [4] serves both to intensify missionary efforts and to justify extremism"
overigens spelen heilige teksten niet overal in de wereld dezelfde rol in fundamentalistische bewegingen.
Vijanden worden in fundamentalistische bewegingen benoemd, gedramatiseerd en gemythologiseerd, om er redelijkerwijs mee in confrontatie te kunnen gaan.
p821
grenzen kunnen op verschillende manieren gelegd worden.
1) omlijnen en hernoemen van een heilige ruimte
2) bekeringsrites, met het behoud van de puurheid van de groep.
p822
3) missionary ijver
4) "forms of proselytism" (verdiepen eigen religie bij minder gelovigen)
Het fundamentalisme komt voornamelijk op bij het gevoel van gevaar,
p823
in tijden van een crises van identiteit.
p824
"fundamentalists seek to replace existing structures with a comprehensive system emanating from religious principles and embracing law, polity, society, economy, and culture." --> totalitaire impuls
p825
fundamentalisme is selectief traditioneel en modern, wanneer het uitkomt. traditie is bundeling van compromisen en moderniteit geeft zichzelf een priviliged status, welke de nodige flexibiliteit voor hedendaagse uitdagingen uitsluit
p826
traditie gebruikt:
- als ideologische wapens tegen een vijandige wereld
- voor charismatische en autoritaire leiders (mannelijk)
p827
zij zien echter meer in modernisme dan in traditionalisme, willen graag het overwicht van modernisme overnemen, zonder hiermee identiteitsverlies te hebben.
p830
fundamentalistische ideologien en programma's groeien sneller na het falen van beleid van seculaire regimes en onpopulaire lessen van religieuse liberalen en modernisten.
p831
Ook spur in groei vanwege de schijnbare legalisatie van hun religieuse claims en politieke oplossingen daar waar moderne seculaire overheden en instituties tekort schieten. Bovendien zijn instituties een plek waar mensen bijeen komen.
p832
verder weten fundamentalisten goed gebruik te maken van de moderne massacommunicatiemiddelen

"Pure" Fundamentalism: A Final Example And Definition. (p833-836)
p833
voorbeeld van de kenmerken en dynamiek van fundamentalisme: radicaal Sikhisme
p835
bondige samenvatting

Deconstructing Pure Fundamentalism. (p836-842)
p836
def. van "pure" fundamentalisme als synthese van extremen, zorgt nauwelijks voor een adequate gids voor of reflectie van de complexiteit en varieteit van het globale fenomeen in dit artikel geschetst. vertrekpunt voor onderzoeken van 'violations of type'
1) religieuze symbolen, rituelen en concepten beschikbaar voor een charismatische leider komen vanuit een vast repertoire aan mogelijkheden binnen een traditie. Het is dus niet geisoleerd te onderzoeken.
2) fundamentalisten hebben een religieuse basis, echter er wordt door scholars getwijfeld aan hun echtheid, aangezien zij historische traditie vernauwen en rationaliseren.
p837
Ook wel te zien als een soort van overnemen van de kenmerken van de vijand: seculaire rationaliteit.
3) het besef, dat religie, cultuur en economische belangen gezien worden als sleutelelementen in de fundamentalistische vraag om autonomie of onafhankelijkheid. Deze worden dan ook allemaal naar behoeven gebruikt om tot het gewilde doel te komen.
p838
vanwege de diversiteit binnen fundamentalisme zal een typology van fundamentalistische en -achtige bewegingen geconstrueerd moeten worden.
p840
in deze typology moeten de patronen van passieve terugtrekking van en actieve verbintenissen met een buitenwereld, zowel tussen als binnen bewegingen in de loop der tijd inhouden.
Bovendienmoet er gekeken worden naar de vooruitgang binnen fundamentalisme van "insider" naar "outsider" status binnen een pluralistische cultuur, en vice versa.