Kraan, Helene
1997 Moeten wat je niet mag; Discrepantie tussen sexuele norm en praktijk onder jongeren in Dakar en consequenties voor de aidsvoorlichting.
Doctoraalscriptie Sociaal Culturele Wetenschappen
Utrecht juni 1997
Amsterdam: Vrije Universiteit


P7
H1: Inleiding

1.1 Aids in Afrika

* aids pest v/d 20e eeuw
* NGO Enda-Sante houdt de stand bij voor Senegal
* Zolang er nog geen medicijnen bestaan of een vaccin tegen aids, is preventie de enige oplossing. --> voorlichting in onderontwikkelde landen moeilijk materieel + ideologisch

P8
1.2 Doel en probleemstelling

* juist de grote steden in vergelijking met het platteland het meest geconfronteerd worden met aids
* beschrijving van de sexuele normen en praktijken onder jongeren in Medina, een volkswijk van Dakar
* de meeste tijd geinvesteerd in meisjes

p9
maagdelijkheid

* sexualiteit voor het huwelijk --> ongehuwde jongeren
* regels over de sexualieit van jongeren --> maagdelijkheid belangrijk in Senegal
* maagdelijkheid is sociaal-culturele constructie
* op welke wijze maagdelijkheid wordt geconstrueerd in Medina en of het sociale grenzen markeert.

Huwelijk en verwantschap

* in de strijd om erfenis en controle over hulpmiddelen is het vaak van essentieel belang om te weten tot welke familie een kind hoort.

P10
Relaties tussen groepen

* huwelijk is verbintenis tussen twee groepen, namelijk families

Economie en bewegingsvrijheid

* strenge controle op de vrouwelijke sexualiteit kan de (ec.) bewegingsvrijheid van vrouwen aantasten.
* Vaak alleen regels voor vrouwen die zich in hun vruchtbare periode bevinden (vanaf de eerste menstruatie tot de menopauze)

Religie

* speciale betekenis aan maagdelijkeheid
* christendom/ Islam/ Magie

* concept maagdelijkheid is verweven in de gehele structuur van de samenleving
* voor de aidsvoorlichting is het essentieel te weten hoe over maagdelijkheid wordt gedacht.

P11
1.3: Methoden van onderzoek

p12
1.4: Onderzoekspopulatie

* Omdat ik met de meiden frans praatte heb ik alleen meisjes gesproken die enige opleiding gehad hebben.
* In Dakar heeft 23.6% van de meisjes en 19,7% van de jongens de middelbare school gevolgd
* Qua sociaal maatschappelijke positiebehoren de meisjes dan ook niet tot de allerarmsten.

P13

* Medina een van de armste wijken in de stad.

1.5: Opbouw van deze scriptie

Hoofdstuk 2: Context (p15)

2.1: Inleiding (p15)

2.2: Sociaal-economische situatie in Senegal (p15)

oorzaken voor ec. En soc. Crisis in Senegal:

In de steden is het negatieve effect op de reële inkomens het grootst omdat deze wel geraakt worden door de hogere prijzen van geïmporteerde rijst, maar nauwelijks inkomsten verwerven door export.

P16

Als gevolg v/d afkalving v/h milieu en de verslechterende ec. Situatie op het platteland , migreren veel plattelandsbewoners naar de stad, met name Dakar. --> migratie is overlevingsstrategie

Dakar kan al die migranten niet aan:
--> woningnood --> verandering samenstelling huishoudens, groter, gedifferentieerder.
Jongeren langer thuis

2.3: Positie v/d Islam (p17)

2.3.1 Politieke invloed (p17)

islam religie + systeem van waarden en normen.

Broederschappen --> belangrijkste basis voor hun invloed: totale toewijding van de volgelingen aan hun leider

P18

Tegen de jaren negentig groeide in Senegal de belangstelling voor de islam en ontwikkelde deze zich in meer orthodoxe richting
Oorzaken:

2.3.2: Islam in het dagelijks leven (p19)

Door geboorte binnen een familie zijn Senegalezen gelieerd aan een bepaalde marabout en zijn tarixa, broederschap.

In principe druist het gebruik van amuletten, drankjes en andere middelen in tegen de principes van de islam. Toch bedienen bijna alle Senegalezen zich ervan en religieuze leiders komen er niet tegen in verweer.

2.3.3 Invloed van de islam op de man-vrouw relatie (p20)

p21

I.p. daarvan wordt de islamitische wetgeving toegepast , die vaak nadeliger is voor vrouwen. Dit neemt niet weg dat Senegalese vrouwen meer bewegingsvrijheid kennen dan Noord-Afrikaanse vrouwen en vrouwen in Noord-Nigeria.

2.4 Medina (p21)

In 1915 ontstond Medina, de eerste wijk voor de inheemse bevolking dat tegen het centrum van de stad werd aangebouwd.
In 1960 werd Senegal onafhankelijk

2.4.1: Geografische ligging en voorzieningen (p22)

2.4.2: Sociaal-economische kenmerken (p22)

p23

In de loop der tijd hebben sociale netwerken zich diep geworteld onder de bevolking zodat buren en vrienden uit de directe omgeving dezelfde rol is gaan vervullen als familie. Vrouwen spelen in de wijk een belangrijke rol. Ze zijn de motor achter allerlei activiteiten

2.5: Conclusie (p23)

Medina wordt gezien als broeinest van dingen die het licht niet kunnen verdragen zoals drugsgebruik, geweld en prostitutie

H3: Seksuele normen en praktijken in Medina (p25)

3.1: Inleiding (p25)

In § 3.2 komt eerst de algemeen geldende norm aan de orde. Daar wordt echter veel van af geweken hetgeen kan resulteren in conflicterende meningen en ontkenning van bepaald gedrag. De geldende norm in de praktijk vooral van toepassing op het seksueel gedrag van meisjes.

3.2: maagdelijkheid als norm (p25)

meisjes horen als maagd het huwelijk in te gaan.

P27
In het algemeen vertellen meisjes alleen aan zeer intieme vriendinnen dat ze geen maagd meer zijn.

P28

Hoewel de officiële norm duidelijk is, weet iedereen in Medina dat de praktijk tegenwoordig anders is. In de volgende §en wordt duidelijk dat veel bruiden tijdens de huwelijksnacht geen maagd meer zijn

3.3 Mbaran (p28)

mbaran: oudere rijke minnaar, jonge ongetrouwde meisjes hebben om financiële/ materiele redenen.

Dilemma voor meisjes:

3.3.1 Typen relaties tussen mbaran en meisje (p28)

p30

"Sokna Kasse: Het fenomeen mbaran wil ik uitleggen aan de hand van een voorbeeld: als ik tegen mijn vriendin zeg dat ik uit wil gaan met een vent die ouder is dan ik, moedigt mijn vriendin me aan en zegt me dat hij geld heeft. Als ik haar zeg dat ik niet van hem hou, zegt ze dat liefde niet meer belangrijk is. Essentieel is om te eten te hebben. Maar als me iets overkomt, neemt ze afstand van haar verantwoordelijkheden en stelt me voor een voldongen feit. Ze zegt me gewoon dat het mijn eigen fout is.

Jarko Lam: Eigenlijk is het verborgen prostitutie momenteel. Want als hij je geld geeft, vraagt de mbaran je vaak met hem naar bed te gaan. Als je weigert, zoekt hij een ander die het wel accepteert. De meisjes zeggen het niet, maar de meerderheid gaan met hun mbarans naar bed, hoewel ze tegen hun vriendinnen alleen zeggen dat hij haar ‘oude sukkel’ is die haar dat horloge of die armband heeft gegeven."

De relatie tussen een meisje en haar mbaran wordt gezien als een ruil van geld tegen seks en vice versa.

Er spelen verschillende factoren een rol die de machtsverhouding beïnvloeden.

P31

"Volgens Mariama hoeft een meisje niet per se met haar mbaran naar bed, omdat een mbaran vaak alleen maar komt om extra aandacht te krijgen. Een mbaran moet bovendien soms een bepaalde schaamte overwinnen om het meisje te vragen met hem te slapen. Ook kan het zijn dat hij verliefd is op het meisje en bang is dat zij hem niet meer wil zien als hij om seks vraagt."

Oudere meisjes zitten in een ongunstigere positie om nog een goed huwelijk te sluiten, mbarans weten dit vaak en kunnen er misbruik van maken (31-32)

P32

In principe hebben meisjes met de mbaran zeker geen huwelijk voor ogen. Een meisje zal niet met een mbaran trouwen omdat ze niet van hem houdt en alleen zijn geld wil. Alleen als een meisje zwanger is of onder zware druk van haar ouders, is er een kans op een huwelijk. Toch zijn er meisjes die wel degelijk met hun mbaran willen trouwen.

3.3.2: Invloeden op de beslissing om een relatie met een mbaran aan te gaan (p32)

De mbaran wordt altijd in verband gebracht met gebrek aan geld. Het zijn niet alleen de meisjes zelf die het initiatief nemen om een mbaran te zoeken, ook ouders kunnen hen daartoe aanzetten (direct of indirect p33).

P33

Ook vriendinnen beïnvloeden: vriendinnen houden elkaar nauwgezet in de gaten wat betreft hun kleding, schoenen en kapsel.

3.3.3: Norm versus praktijk. (p34)

Minnaarrelaties zijn niet uniek in West-Afrika en ook daarbuiten. Opvallen daarbij is dat deze meisjes [in Ziguinchor] streven naar een huwelijk, in tegenstelling tot de meisjes die ik in Medina heb gesproken. Wat Medina uniek maakt in vergelijking met de vele minaaarrelaties die in andere publicaties worden beschreven, is de maagdelijkheidnorm. In andere onderzoek wordt geen melding gemaakt van een sterke internalisering van deze norm in zowel de samenleving als geheel als onder meisjes met minnaars.

Het is behoorlijk legitiem om geld te krijgen van mannen. Niet iedereen is het ermee eens, liefde hoort op de eerste plaats te komen. Veel discutabeler zijn de mogelijke seksuele contacten die daaruit kunnen volgen.

P35

Dit houdt verband met de gangbare norm dat een meisje maagd hoort te blijven totdat ze trouwt. Meisjes proberen hun gezicht te redden door te zeggen dat ze met mannen omgaan (hetgeen wel geaccepteerd is) maar niet met hen naar bed gaan.

P36

Het is veel minder geaccepteerd voor een meisje om meerdere vriendjes te hebben. Meisjes zelf vinden dat ook. Vandaar dat het verschijnsel mbaran waarbij meisjes zelf vaak nog en vriendje hebben, vaak negatief wordt gewaardeerd.

Een meer waarschijnlijke reden waarom jongens het verschijnsel mbaran afkeuren, is de bedreiging die mbarans voor hen vormen. Een mbaran is een geduchte concurrent voor jonge jongens uit Medina die vaak geen hoog inkomen hebben.

3.4: Mbaxal (p36)

faire le mbaxal: het hebben van meerdere (3 of meer) vriendjes tegelijkertijd

p37

meisjes die aan mbaxal doen , doen dit niet altijd in de eerste plaats voor het geld. Het is niet uitgesloten dat meisjes hun vriendjes geld aftroggelen (geld speelt in veel relaties een rol). Bij mbaxal zijn de vriendjes ongeveer van dezelfde leeftijd als de meisjes. Meisjes zijn niet trouw aan hun vriendje, iets waar jongens veel moeite mee hebben.

P38

"Er zijn meisjes die niet op zoek zijn naar geld maar eerder geen karakter hebben omdat ze niet in staat zijn om mannen van zich af te houden. Ze houden van niemand maar gaan met veel verschillende jongens uit."

P39

Redenen voor mbaxal:

De meningen van meisjes over mbaxal zijn negatiever dan bij mbaran, maar toch ook verdeeld:

p40

"Yoyo: Degenen die ontrouw zijn, worden zaak aangemoedigd door hun vrienden. Vooral bij meisjes is dat het geval. Ze laten hun vriendin zien wat ze hebben gekregen van hun vriendjes en ze raden elkaar aan om met een andere, rijkere jongen uit te gaan. Jongens moeten een vriendin hebben als ze door hun vrienden serieus genomen willen worden. Hoe meer vriendinnen een jongen heeft, hoe meer aanzien hij geniet. Daarbij komt dat er altijd op zijn minst eentje beschikbaar is."
Ten derde vinden jongens een beetje concurrentie onder meiden wel goed. "anders gaan ze moeilijk doen en problemen maken".

In Medina kampen jongens echter met een andere factor: geld. Ze moeten hun magere inkomsten delen met vriendinnen en daarbij concurreren met zowel elkaar als mbarans. Dit frustreert jongens behoorlijk. Geen wonder dat ze over het algemeen geen goed woord over hebben voor meisjes die meerdere vriendjes hebben.

Er zijn echter meisjes die niet voor het geld of voor plezier een relatie aangaan maar voor de liefde. Ook zij kampen met problemen, waaronder de rol van geld inhun relatie. Of en hoeveel geld er van een jongen verwacht wordt , hangt van de aard van de relatie af en van zijn inkomen. Zijn beide partners bijvoorbeeld verliefd op elkaar?

3.5: Liefde of geld? (p41)

p43

Daarnaast is ze van mening dat, ook al houd je van iemand, je die liefde niet altijd moet uiten. Uit meerdere verhalen van jongeren bleek dat er vaak een machtspel gaande is tussen de twee partners. Degene die het meest van de ander houdt, is daarbij de zwakste partij.

"Het toont gebrek aan karakter van een meisje om tegen haar vriendje te zeggen dat ze van hem houdt."

P44

Liefde en ontrouw liggen dicht bij elkaar. Meisjes zijn van mening dat de kans groot is dat een jongen vreemd gaat als zijn vriendin zegt dat ze van hem houdt. Dit geldt echter ook voor meisjes.

Het wordt van een jongen verwacht geld te geven aan zijn vriendin.

P46

Uit gesprekken en discussiegroepen bleek dat er veel druk op jongens wordt uitgeoefend om geld te geven, zowel door de meisjes zelf als haar familie. Het is dermate normaal dat een jongen van overspel wordt verdacht als hij geen geld geeft (hij geeft het dan immers al aan een ander)

Over het algemeen is mijn indruk dat geld ook in relaties tussen jongens en meisjes van dezelfde leeftijd een zeer belangrijke plaats inneemt en het belang van ‘de liefde’ overschaduwt.

P47

Omstandigheden dwingen jongeren ertoe om rekening te houden met andere factoren [dan liefde] zoals geld.

3.6: Conclusie (p47)

De meisjes die beweren dat maagdelijkheid niet meer zo belangrijk is, spreken dat in hun gedrag weer tegen.

Drie verschillende seksuele praktijken:

P48

De machtsverhouding tussen jongens en meisjes in Medina staat onder grote spanning.

Verschijnsels als mbaran en mbaxal leggen een grote druk op het eergevoel van jongens. Hoewel jongens zelf ook niet bepaald trouw zijn, hebben meisjes daar minder moeite mee. Zij lijden minder gezichtsverlies als hun vriendje een andere vriendin heeft en accepteren dat ook vaak, wat volgens hen keurt de islam het goed.

Het sociale verkeer tussen jongens en meisjes staat duidelijk op gespannen voet met de maagdelijkheidnorm.

P49

Opvallend is dat er geen sancties zijn op meisjes die deze norm overtreden en geen systeem ter voorkoming ervan. --> niet verstoten

Wel leveren zwangerschappen vaan problemen op met betrekking tot de erkenning van het vaderschap.

Ouders doen weinig om te voorkomen, meisjes hebben veel bewegingsvrijheid, soms stimuleren zij zelfs.

H4: Verklarende Factoren (p51)

4.1: Inleiding (p51)

norm en praktijk ten aanzien van seksualiteit stemmen niet met elkaar overeen.

Grote veranderingen in de samenleving hebben tot gevolg gehad dat seksuele normen en praktijken op gespannen voet met elkaar staan.

Gesignaleerde tegenstrijdigheden vormen wellicht een logisch geheel als we de achterliggende betekenis ervan kennen. Cultuur blijft niet onveranderd= dialectisch proces (Tennekes). Cultuurveranderingen wordt ingegeven door een aantal impulsen (Tennekes). Ten eerste kan er spanning optreden tussen bestaande normen en waarden en de werkelijkheid waarop deze van toepassing zijn. Soms voldoen deze niet meer als situaties zijn veranderd. Ten tweede kan er ook spanning optreden tussen normen en waarden binnen het systeem zelf. (p52) Tot slot kunnen in een samenleving concurrerende modellen naast elkaar leven. Als gevolg van deze drie verschijnselen kan er cultuurverandering plaatsvinden: mensen nemen afstand van bepaalde normen en veranderen deze. Ook kunnen ze nieuwe elementen toevoegen.

P52

De spanning tussen seksuele normen en praktijken die ik in Medina signaleerde, heeft veel te maken met cultuurverandering. Vaak gaat aan de verandering van culturele betekenissen een periode vooraf waarin tegenstrijdigheden voortbestaan alvorens normen en waarden daadwerkelijk veranderen en geïnternaliseerd worden.

4.2: Maagdelijkheid van oudsher van belang. (p52)

4.2.1: Vruchtbaarheid. (p52)

seksualiteit onlosmakelijk verbonden met vruchtbaarheid, het nakomelingschap staat hierbij centraal.

Verschillende manieren om het belang van vruchtbaarheid te interpreteren:
Bledsoe ‡ 3 zienswijzen:

Echter: Afrika geen vruchtbare grond

4.2.2: Verwantschap en afstamming (p54).

Verwantschap: een overkoepelende sociale structuur waarin relaties tussen individuen en groepen betekenissen krijgen.

Een ander element dat door verwantschapsregels wordt bepaald is afstamming: de wijze waarop een individu lid wordt van een groep, gebaseerd op ouder-kind relatie. Lid worden via afstammingsgroep van de vader (patrilineair) of van de moeder (matrilineair) of beide (bilaterale afstamming). De afstammingsvorm heeft grote invloed op de regulering van man-vrouw relaties en seksualiteit.

P55

In Senegal echter wordt een koppel als getrouwd beschouwd nadat er een officiële ceremonie heeft plaatsgevonden. Vaak alleen een islamitische inzegening door de imam of marabout.

4.2.3: De Wolof (p55)

In Dakar en omstreken spreekt praktisch iedereen Wolof.

In Medina wonen veel verschillende etnische groepen. De scheiding tussen hen is niet erg scherp, wat zich o.a. uit in onderlinge huwelijken, vriendschappen en cohabitatie. De Wolof zijn echter de grootste en meest dominante etnische groep

Wolof van oudsher agrarisch georiënteerd met een bilineair en patrilineair afstammingstelsel. Verwantschapssysteem gebaseerd op 2 principes:

P56

Biop: Bilineaire afstammingstelsel maakt onderscheidt tussen overerving via moederskant (betrekking op fysieke en karaktereigenschappen--> biologisch) en via vaderskant sociale en ec. aspecten --> sociaal-maatschappelijk.) (overerving). Patrilineage heeft meer gewicht. Deze scheiding in betekenis terug te vinden in de verschillende ec. betekenis van vrouwen en mannen. Mannen --> productief //vrouwen--> reproductief

Een goede vrouw is bij de Wolof een vrouw die veel kinderen heeft en zich wijdt aan de zorg van de grootouders. De controle van de vrouwelijke seksualiteit is belangrijk om de cohesie van de groep te waarborgen.

4.2.4: Invloed van de Islam (p56)

naast de patrilineaire verwantschapsstructuur speelt ook de islam een rol in de formulering van de maagdelijkheidnorm

eind vorige, begin deze eeuw was een meerderheid v/d bevolking pas bekeerd tot de islam. De invloed die de islam nu heeft, dient niet onderschat te worden. Religieuze leiders hebben een flinke vinger in de pap op zowel politiek gebied als in het dagelijks leven. Net als in de opvattingen en regels ten aanzien van seksualiteit. Koran: seksuele relaties alleen binnen het huwelijk toegestaan. Onthouding voor het huwelijk en trouw tijdens, zijn de sleutelwoorden met betrekking tot de regulatie van het seksuele leven. Mannen hebben het recht met 4 vrouwen te huwen, mits zij deze kunnen onderhouden.P57

maagdelijkheidnorm door de islam bevestigt

4.3: Demografische en sociaal-economische factoren (p57)

waarom wordt er van de maagdelijkheidnorm afgeweken?

4.3.1: Hogere huwelijksleeftijd (p57).

Een van de oorzaken waardoor meisjes seksuele relaties aangaan voor het huwelijk is de hogere leeftijd waarop ze trouwen. Dit is voornamelijk in urbane gebieden, vanwege stijging schoolgaande meisjes (trouwen later dan analfabete leeftijdgenoten, met een verschil van 5 jaar).

4.3.2: Urbanisatie (p59)

Door de intrede van de geldeconomie kregen jongeren de gelegenheid om elders geld te verdienen en een eigen zelfstandig inkomen op te bouwen. Velen beproefden hun geluk in de steden, ver van de familie. Daarmee verviel tevens de sociale controle op hun seksuele praktijken.

4.3.3: Sociaal-economische situatie (p59)

ook jongens trouwen op latere leeftijd dan voorheen. Dit is vooral te wijten aan de slechte sociaal-economische omstandigheden waarmee de inwoners van Medina te kampen hebben. Jongens hebben grote moeite om voldoende inkomsten te verwerven om een gezin te kunnen stichten. Meisjes zoeken ook vanwege de benarde economische situatie meerdere vriendjes, of een rijke minnaar.

4.4: Rol van geld (p60)

Vanuit westers oogpunt lijkt het op prostitutie, maar in Medina werkt het andersom: een meisje wordt meer gerespecteerd als ze geld krijgt in ruil voor seks dan als ze het voor niks doet.

Hoewel maagdelijkheid de norm is, is er echter wel een soort systeem ontwikkeld warmee meisjes hun seksuele activiteiten op ec. wijze kunnen benutten.

Belang van het geld is een gevolg van

Levi-strauss: Groepen vormen allianties door huwelijken. Vrouwen vormen daarin een ruilobject. Het huwelijk in de visie van Levi-Strauss heeft meer een karakter van een arbeidsovereenkomst.

Verhoudingen gemonetariseerd (bruidsprijs in geld= compensatie voor verloren arbeidskracht). Ook de dienstenverhouding tussen mannen en vrouwen is gemonetariseerd.

Het huwelijk staat bij de Wolof in het teken van groepssolidariteit. --> Huwelijk feest voor het hele dorp. Naast een symbolische heft de bruidsprijs ook een ec. betekenis gekregen.

P61

Te zien bij het uitwisselen van cadeaus tussen verloofden. Ec. betekenis zwaarder geworden: meisje kan van verschillende mannen cadeaus aannemen zonder dat daar een trouwbelofte aan verbonden is.

Van oudsher sprake van reciprociteit tussen de diensten van mannen en vrouwen. Gaandeweg is alleen het idee van een aanstaand huwelijk vervallen.

4.4.1: Westerse invloeden (p61)

westerse invloeden in de vorm van liefde tussen twee mensen (i.p.v. groepen).

Het is lastig voor Senegalese meisjes om westerse normen (die zeker van invloed zijn) geheel over te nemen, zij worden ook nog altijd beïnvloed door hun omgeving. In de praktijk worden westerse normen dan ook opnieuw geïnterpreteerd en aangepast.

4.5: Conclusie (P62)

P63

Urbanisatie, slechte ec. omstandigheden en onderwijs hebben de werkelijkheid dusdanig veranderd dat het bestaande pakket aan normen en waarden niet meer goed aansluiten bij de levenssituatie van ongehuwde meisjes. Hun handelingen stroken niet meer met de normen die nog steeds gangbaar zijn. Door hun handelen veranderen de normen zelf ook. Zo wordt de reciprociteit tussen twee partners (gangbaar in het huwelijk) nu ook voor het huwelijk gangbaar.

H5: Consequenties voor de voorlichting (P65)

5.1: Inleiding (P65)

voor goede Aids-voorlichting nodig:

5.2: Kennis en informatiebronnen (P65)

5.2.1: Seksualiteit (p65)

inhoud:

middelbare scholieres (MS) beter geïnformeerd over voorbehoedsmiddelen en de menstruatiecyclus dan ongeschoolde meisjes (OM)
(moderne) voorbehoedsmiddelen <--> amuletten

P66

voorbehoedsmiddelen genoemd, echter hoe ze te gebruiken is niet altijd bekend.

School (MS) belangrijke informatiebron (58%), dan media (42%), vriendinnen (34%), maar weinig van familieleden (voornamelijk zussen onderling). Reden voor deze terughoudendheid ten aanzien van seksuele voorlichting is de mogelijke stimulering van seksuele activiteit.

Doordat meisjes met maar weinig mensen over seksualiteit kunnen praten, is de behoefte aan informatie groot.

5.2.2: AIDS (P67)

inhoud:

Bijna iedereen heeft wel van de ziekte AIDS gehoord, met name MS weten dat AIDS overdraagbaar is via seksuele contacten (97%) en bloedcontacten (84%). 80% noemt ook preventiemiddelen met betrekking tot veilig vrijen: 62% het condoom; 61% trouw aan de partner; 42% seksuele onthouding.
OM zijn slechter geïnformeerd.84% weet dat AIDS door seksuele contacten wordt overgebracht, echter 21% weet niet wat AIDS is, bloedcontact is bekend bij 33%. Preventie middelen zijn in deze groep: seksuele onthouding met 75%; trouw aan de partner met 42% en het condoom met 40%.
Zie tabel P67

P68

Informatiebronnen:

5.3 Het gebruik van condooms (P68)

verschillende factoren beïnvloeden het gebruik van voorbehoedsmiddelen.

P69

het gebruik van condooms is aan regels gebonden.

5.4: activiteiten op het gebied van voorlichting (P69)

Veel (internationale) hulporganisaties hebben hun hoofdkantoor voor West-Afrika in Dakar (wat als hoofdstad wordt gezien van West-Afrika). Er zijn veel organisaties actief op het gebied van seksuele en Aids-voorlichting.

Over het algemeen dragen de media de sociaal geaccepteerde boodschap uit dat onthouding de beste preventie is. Indien er van condooms wordt gesproken, wordt dat in het kader van het huwelijk gedaan.

5.4.1: De boodschap van de islam (p70)

maagdelijkheid norm

AIDS

AIDS wordt door religieuze leiders als een gevaarlijke ziekte gezien, een clamiteit die hen grote zorgen baart. --> de samenleving moreel ziek: ontaarding van zeden en de verzwakking van morele waarden.
De kennis van leiders over AIDS verschilt. Vooral de jonge personen zijn goed geïnformeerd.

Voorlichting

Meeste religieuze leiders zijn niet op de hoogte van de nationale organisatie CNLS en
P71
het bijbehorende actieprogramma. Wel kennen ze de islamitische organisatie Jamra, sommigen organiseren zelf iets lokaal. Actie vaak gericht op informatieoverdracht aan jongeren en emigranten.

Religieuze leiders proberen gezamenlijk op nationaal niveau tot een bepaald standpunt te komen.

Beste oplossing --> religieuze opvoeding van de bevolking en het aansporen tot individuele en collectieve verantwoordelijkheid van ieder individu.

P71

Ook streven rel. leiders ernaar om de schaamte en taboes rond seksualiteit en AIDS te overwinnen

De leiders vinden het belangrijk om in het kader van Aids-preventie meer actie te ondernemen op familieniveau, waarbij bijvoorbeeld ouders (moeders) gestimuleerd moeten worden om hun kinderen te controleren en voor te lichten, etc.

P72

Het open propageren van condooms is echter niet mogelijk. --> stimuleert afkalving v/d goede zeden. Echter wel toegestaan als er (direct) een mensenleven in gevaar zou komen (vb: voorkoming zwangerschap bij zwakke vrouwen, 1 v/d partners besmet met een geslachtsziekte)

In Medina worden ook regelmatig religieuze bijeenkomsten georganiseerd, op straat.

5.4.2.: Voorlichting op scholen (P72)

Hoewel er dus voorlichting wordt gegeven op (middelbare) scholen, kleven er een aantal nadelen aan:

P73

docenten zelf zien in dat er verbetering moet komen --> club EVF gevormd, aangesloten bij GEEP (initiatief v/d universiteit v. Dakar). Met als doel seksuele voorlichting op scholen te promoten en vernieuwen.

5.4.3.: Activiteiten van jongerenorganisaties (P73)

2 soorten organisaties

P74

Jongerenorganisaties in hun boodschap meest progressief --> onthouding/ beperking aantal partners/ condoomgebruik.

Worden door verschillende (inter)nationale (N)GO’s gesteund.

5.5: Conclusie (P74)

P75

vele organisaties actief op het gebied van Aids-voorlichting

kennis van MS is goed, al hebben meisjes nog wel informatie ‘op maat’ nodig (specifiek over voorbehoedsmiddelen, seksuele contacten).

manifestaties en media-uitingen bestaan uit éénrichtingsverkeer.

Jongeren geven aan dat ze moeite hebben met de taboe die op seksualiteit rust en zouden graag meer openheid willen.

Jongeren vaak niet goed geïnformeerd, doordat seksuele praktijk voorloopt op de voorlichting.

H6: Conclusie en samenvatting (p77)

Wil voorlichting voor AIDS effectief zijn, dan dient het aan te sluiten bij de heersende normen en waarden van de doelgroep.

P78

Voorlichters op het gebied van AIDS en seksualiteit zijn zich ervan bewust dat veel jongeren seksuele contacten aangaan. Te zien: 30% v/d meisjes heeft 1/ meer kinderen voordat ze trouwen. ‡ hierop inspelen is lastig omdat er ook rekening gehouden moet worden met de norm: geen seks voor het huwelijk. Informeert men jongeren over voorbehoedsmiddelen dan wordt dat door velen gezien als een acceptatie van hun seksuele activiteit en zelfs aanmoediging ervan. Maakt het moeilijk om goede voorlichting te geven.

Conclusies zijn goede samenvattingen.